Co oznacza DAT (Delivered at Terminal)?

DAT (ang. Delivered at Terminal, po polsku „dostarczone do terminalu”) oznacza regułę Incoterms 2010, w której sprzedawca dostarcza towar, gdy po rozładunku z przybyłego środka transportu zostaje on postawiony do dyspozycji kupującego we wskazanym terminalu. Do tej chwili sprzedawca ponosi koszty i ryzyko, łącznie z samym rozładunkiem. W Incoterms 2020 reguły DAT już nie ma: zastąpiła ją DPU (Delivered at Place Unloaded), co w praktyce oznacza ten sam podział obowiązków, ale w dowolnym uzgodnionym miejscu.

Jak działa reguła DAT

DAT weszła do Incoterms w 2010 r. Razem z regułą DAP zastąpiła cztery reguły z Incoterms 2000: DAF, DES, DEQ i DDU, czyli dawną dostawę z cłem nieopłaconym. Od DEQ (Delivered Ex Quay) przejęła zasadę, że kupujący otrzymuje towar już rozładowany. Należy do reguł dla każdego rodzaju transportu, więc można ją stosować również przy przewozie wyłącznie ciężarówką. Terminal rozumie się szeroko: może to być na przykład terminal portowy, lotniczy albo kolejowy.

Podział obowiązków w regule DAT wygląda tak:

• Sprzedawca zawiera umowę przewozu do terminalu i za nią płaci, rozładowuje tam towar, ponosi ryzyko jego utraty lub uszkodzenia do chwili dostawy i dokonuje odprawy eksportowej, jeśli jest wymagana.
• Kupujący przejmuje towar w terminalu, odprawia go w imporcie, płaci cła i podatki przywozowe oraz organizuje dalszy przewóz.

Od DAT do DPU w Incoterms 2020

W rewizji Incoterms 2020 Międzynarodowa Izba Handlowa (ICC) zmieniła nazwę DAT na DPU, czyli Delivered at Place Unloaded (po polsku „dostarczone do miejsca i rozładowane”). Według ICC to wciąż ta sama reguła, a nowe określenie podkreśla, że dostawa może nastąpić w każdym uzgodnionym miejscu, nie tylko w terminalu.

Zasada rozładunku pozostała bez zmian: DPU to jedyna reguła Incoterms, która wymaga od sprzedawcy rozładowania towaru w miejscu przeznaczenia. Jeśli strony nie chcą, by sprzedawca ponosił związane z tym ryzyko i koszty, ICC zaleca zamiast niej DAP. Zmieniła się też kolejność: w Incoterms 2020 DPU występuje po DAP, bo przy DAP dostawa następuje przed rozładunkiem, a przy DPU dopiero po nim.

Czy DAT można jeszcze stosować? Wiąże zawsze ta wersja Incoterms, na którą powołuje się umowa. Kontrakt z zapisem „DAT terminal kontenerowy Gdynia, Incoterms 2010” jest nadal wykonywany według zasad z 2010 r., ale w nowych transakcjach odpowiednikiem DAT jest DPU, a gdy rozładunek ma należeć do kupującego, DAP.

DAT, DAP i DDP: kto rozładowuje, kto odprawia

Reguły dostawy z grupy D różnią się przede wszystkim w dwóch kwestiach: kto rozładowuje towar w miejscu przeznaczenia i kto przeprowadza odprawę importową.

• DAT (Incoterms 2010) i DPU (Incoterms 2020): rozładowuje sprzedawca, odprawę importową i cła przejmuje kupujący.
• DAP, w której towar czeka u celu na rozładunek przez kupującego: sprzedawca dowozi towar gotowy do rozładunku, a rozładunek i import należą do kupującego.
• DDP, przy której sprzedawca płaci też cła i podatki w kraju przywozu: sprzedawca dostarcza towar odprawiony w imporcie, ale rozładunek nadal należy do kupującego.

Wszystkie jedenaście reguł z podziałem kosztów i ryzyka zestawia przegląd reguł Incoterms 2020 z tabelą obowiązków stron.

DAT i DPU w zleceniu przewozowym

Przy DAT i DPU transport zamawia i opłaca sprzedawca, więc to on jest zwykle zleceniodawcą przewoźnika, a kupujący odbiera towar w terminalu albo w innym uzgodnionym miejscu. Ryzyko przechodzi na kupującego dopiero po rozładunku, zatem za uszkodzenie towaru przy zdejmowaniu go z naczepy odpowiada wobec niego sprzedawca. Dlatego w zleceniu warto ustalić:

• kto fizycznie rozładowuje towar (kierowca, obsługa terminalu czy firma zewnętrzna) i kto za to płaci,
• dokładne miejsce i punkt rozładunku, na przykład bramę lub rampę, oraz godziny otwarcia terminalu albo magazynu,
• ile czasu przewidziano na rozładunek i kto pokrywa koszt dłuższego postoju.

Jeśli w zleceniu wpisano DAT, a nie DPU, warto też zapytać zleceniodawcę, czy umowa sprzedaży rzeczywiście odwołuje się do Incoterms 2010. Nazwa reguły bez roku wydania pozostawia pole do sporu o to, kto odpowiada za rozładunek i do którego miejsca sięga dostawa.