Co to jest opłata za ryzyko piractwa (PRS)?

Opłata za ryzyko piractwa (PRS), ang. Piracy Risk Surcharge, to dopłata, którą linia żeglugowa dolicza do frachtu morskiego za rejsy przez wody zagrożone piractwem. Przenosi na właściciela ładunku wyższy koszt takiego rejsu, głównie wyższe składki ubezpieczenia statku i dodatkową ochronę na pokładzie. Każda linia sama decyduje, czy ją pobiera, na jakich trasach i w jakiej wysokości, i zwykle podaje ją za kontener, ponad stawkę podstawową.

Dlaczego linie żeglugowe ją pobierają

Rejs przez obszar wysokiego ryzyka kosztuje armatora więcej z kilku powodów:

• Ubezpieczenie: ubezpieczyciele naliczają dodatkowe składki za statki wpływające na wody, które uznają za obszar wysokiego ryzyka.
• Ochrona: statki zabezpiecza się przed wejściem napastników na pokład, stosuje się na nich najlepsze praktyki postępowania dla tych wód, a na pokładzie bywają zespoły ochrony.
• Prędkość i trasa: statek może przepływać przez taki obszar z większą prędkością albo wybrać dłuższą trasę, co kosztuje paliwo i czas.
• Załoga: marynarzom może przysługiwać dodatek za rejs przez obszar wysokiego ryzyka.

Ponieważ te koszty zależą od trasy, bieżącego zagrożenia i ubezpieczyciela, dopłata zmienia się w czasie i może zostać wprowadzona, podniesiona albo zniesiona z krótkim wyprzedzeniem. Niektóre linie wliczają ją do szerszej dopłaty za ryzyko wojenne lub za bezpieczeństwo i nie podają jej osobno.

Gdzie ryzyko piractwa jest największe

Według Międzynarodowego Biura Morskiego ICC (IMB) w 2025 roku na świecie odnotowano 137 incydentów piractwa i napadów z bronią w ręku na statki, wobec 116 w 2024 roku. Większość z nich miała niski stopień zagrożenia. Najwięcej zgłoszeń, 80, dotyczyło Cieśniny Singapurskiej. W Zatoce Gwinejskiej zgłoszono 21 incydentów, a w czterech z nich porwano łącznie 23 członków załóg. U wybrzeży Somalii zgłoszono niewiele zdarzeń, ale dwa ataki z listopada 2025 roku miały miejsce daleko od brzegu, co pokazuje, że somalijskie grupy pirackie nadal mogą działać na dużych odległościach.

PRS w ofercie i na odcinku drogowym

W ofercie frachtu morskiego PRS jest zwykle osobną pozycją, obok na przykład dopłaty paliwowej, i nalicza się ją za kontener, więc przy pełnym kontenerze (FCL) płaci się ją raz za cały kontener. Kto ją ponosi, zależy od warunków dostawy Incoterms uzgodnionych przez sprzedającego i kupującego: zwykle ten, kto zamawia główny przewóz morski, płaci też jego dopłaty.

Sama dopłata nie dotyczy ciężarówki, ale rejs, za który się ją płaci, może wpłynąć na odcinek drogowy. Statek, który zwalnia, czeka na eskortę albo płynie dłuższą trasą, przypływa później niż planowano, więc ciężarówkę zamówioną na pierwotny termin trzeba przesunąć, a okno dostawy u odbiorcy zmienić. Dla spedytora, który sprzedaje cały łańcuch, PRS to kolejna pozycja do sprawdzenia na fakturze linii żeglugowej, zanim przeniesie ją na klienta.