Co oznacza DAP (Delivered at Place)?

DAP (ang. Delivered at Place, dostarczone do miejsca) oznacza regułę Incoterms 2020, w której sprzedawca organizuje i opłaca transport do uzgodnionego miejsca przeznaczenia i ponosi ryzyko do chwili, gdy towar stoi tam na środku transportu, gotowy do rozładunku. Rozładunek, odprawa importowa, cła i podatki przywozowe należą do kupującego. DAP można stosować przy każdym rodzaju transportu, także w przewozach drogowych od drzwi do drzwi.

Obowiązki sprzedawcy i kupującego

• Sprzedawca: dokonuje odprawy eksportowej (jeśli jest wymagana), zawiera umowę przewozu i płaci za transport do wskazanego miejsca, a po drodze ponosi ryzyko utraty lub uszkodzenia towaru.
• Kupujący: rozładowuje towar na własny koszt i ryzyko, dokonuje odprawy importowej, płaci cła i podatki przywozowe oraz organizuje dalszy transport, jeśli towar ma trafić jeszcze gdzie indziej, na przykład do własnego magazynu.

Miejsce dostawy warto określić możliwie dokładnie, łącznie z konkretnym punktem w tym miejscu (adres, brama, rampa), i podać w umowie wersję reguł, na przykład „DAP Poznań, Incoterms 2020”. Samo „DAP Poznań” zostawia pole do sporu, gdzie kończy się odpowiedzialność sprzedawcy.

Kiedy przechodzi ryzyko i kto rozładowuje

W DAP dostawa następuje, gdy towar zostaje postawiony do dyspozycji kupującego na przybyłym środku transportu, gotowy do rozładunku, w uzgodnionym miejscu. Od tej chwili ryzyko przechodzi na kupującego, łącznie z ryzykiem samego rozładunku. Ta granica ma praktyczne skutki:

• Jeśli towar zostanie uszkodzony przy rozładunku wózkiem odbiorcy, szkoda obciąża kupującego, a nie sprzedawcę.
• Koszt rozładunku może, ale nie musi, być wliczony w umowę przewozu zawartą przez sprzedawcę, dlatego kto za niego płaci, trzeba zapisać w umowie sprzedaży.
• Ryzyko w czasie odprawy importowej ponosi kupujący, także wtedy, gdy towar czeka na nią na samochodzie.

DAP, DPU i DDP: porównanie

Trzy reguły grupy D różnią się dwiema rzeczami: kto rozładowuje towar i kto odprawia go w imporcie.

DPU to dawna reguła DAT, którą Incoterms 2020 przemianowały i rozszerzyły na dowolne miejsce, nie tylko terminal; jej historię opisuje hasło DAT (Delivered at Terminal), poprzedniczka reguły DPU. Z kolei DDP, w której sprzedawca przejmuje także odprawę importową i cła, wymaga, by sprzedawca mógł działać jako importer w kraju kupującego; gdy tamtejsze przepisy na to nie pozwalają, właściwym wyborem jest DAP. Sama reguła DAP weszła do Incoterms w 2010 r.: razem z DAT zastąpiła cztery starsze reguły DAF, DES, DEQ i DDU. Wszystkie reguły zestawia artykuł Incoterms 2020: 11 reguł dostawy w jednej tabeli.

DAP w pracy przewoźnika

Dla przewoźnika najważniejsze jest, kto jest jego klientem. Przy DAP transport zamawia i opłaca sprzedawca, więc to on jest zleceniodawcą, a kupujący jest odbiorcą w miejscu dostawy. Z tego wynikają typowe ustalenia w zleceniu:

• Miejsce dostawy: dokładny adres i punkt rozładunku, bo tam kończy się trasa i ryzyko sprzedawcy.
• Rozładunek: według DAP należy do kupującego. Jeśli kierowca ma pomóc przy rozładunku albo czekać dłużej, trzeba to ustalić w zleceniu, łącznie z tym, kto za to zapłaci.
• Odprawa celna: między krajami UE nie ma ceł ani odpraw na granicach wewnętrznych, więc przy DAP wewnątrz Unii liczą się przede wszystkim transport, ryzyko i rozładunek. Przy dostawach spoza UE ciężarówka czeka na odprawę importową po stronie kupującego, a opis towaru i jego kod HS, według którego klasyfikuje się towar w urzędzie celnym, muszą zgadzać się z dokumentami.
• Cena: sprzedawca płaci za cały odcinek aż do kupującego, więc stawka przewoźnika musi pokryć pełną trasę z opłatami drogowymi; punktem wyjścia jest kalkulator kosztów i ceny transportu.