Masa własna (tara) pojazdu i kontenera

Masa własna, czyli tara (ang. tare weight), to masa pustego pojazdu lub kontenera, bez ładunku. Prawo o ruchu drogowym (art. 2 pkt 53) definiuje masę własną pojazdu jako masę pojazdu z jego normalnym wyposażeniem, paliwem, olejami, smarami i cieczami w ilościach nominalnych, bez kierującego. Słowo tara pochodzi przez włoski z arabskiego i pierwotnie oznaczało potrącenie: to ta część wyniku ważenia, którą się odejmuje, bo nie jest towarem.

Masa własna pojazdu i ładowność

Masa własna decyduje o tym, ile ładunku pojazd może zabrać. Dopuszczalna ładowność to w przepisach różnica między dopuszczalną masą całkowitą (DMC) a masą własną pojazdu. Każdy kilogram masy własnej więcej to kilogram ładunku mniej: zabudowa chłodnicza, winda załadowcza czy żuraw podnoszą masę własną, a DMC pozostaje bez zmian. Rzeczywista masa konkretnej ciężarówki zmienia się też z dnia na dzień, bo zależy od paliwa w zbiorniku i wyposażenia na pokładzie; pewny wynik daje tylko waga.

Masa własna kontenera

Na kontenerze morskim oznacza się jego masę własną (TARE) i maksymalną masę brutto (MAX. GROSS); ta druga wartość musi zgadzać się z tabliczką bezpieczeństwa CSC. Masa własna kontenera ma znaczenie przed załadunkiem na statek, bo nadawca musi podać zweryfikowaną masę brutto kontenera (VGM). W jednej z dwóch dopuszczonych metod waży się cały ładunek razem z paletami i materiałami mocującymi, a następnie dodaje masę własną kontenera. W transporcie drogowym kontener jest częścią ładunku, a nie pojazdu: do masy całkowitej zestawu liczy się ciągnik, naczepa, kontener i jego zawartość.

Tara, masa brutto i masa netto przy ważeniu

Podstawowy wzór jest prosty: masa netto towaru to masa brutto minus tara. Błędy biorą się z mieszania poziomów. Dla nadawcy tarą jest opakowanie: karton, paleta, folia. Dla przewoźnika na wadze samochodowej tarą jest pojazd. Ważenie wygląda wtedy tak:

• pusty pojazd wjeżdża na wagę, a wynik to jego tara,
• po załadunku pojazd waży się ponownie, a wynik to masa całkowita pojazdu z ładunkiem,
• różnica to masa brutto ładunku, a nie masa netto towaru, bo palety i opakowania ważyły się razem z nim.

Przy ważeniu masa własna pojazdu służy więc tylko do obliczenia masy ładunku; odjęta od masy brutto podanej w liście przewozowym nie daje żadnej sensownej wartości. Masę netto otrzymuje się dopiero po odjęciu opakowań i palet. Od masy netto nie zależą też opłaty za przewóz. Ładunek całopojazdowy przewoźnik wycenia za cały kurs, mniejsze przesyłki według masy brutto lub zajętego miejsca, na przykład w metrach ładunkowych. Opłaty drogowe zależą z kolei od cech pojazdu, takich jak klasa emisji spalin, dopuszczalna masa całkowita czy liczba osi.