Co to jest spedytor i czym się zajmuje?

Spedytor (ang. freight forwarder) to przedsiębiorca, który zajmuje się organizacją przewozu towarów na rzecz innych, przy czym nie musi przewozić ich samodzielnie. Jest ogniwem między załadowcą, do którego należy ładunek, a przewoźnikami, którzy faktycznie go transportują. Kodeks cywilny opisuje umowę spedycji jako zobowiązanie spedytora do wysyłania lub odbioru przesyłki albo do dokonania innych usług związanych z jej przewozem, za wynagrodzeniem i w zakresie działalności jego przedsiębiorstwa (art. 794 § 1).

Czym zajmuje się spedytor

• organizacją przewozu drogą lądową, morską lub lotniczą i doborem przewoźnika,
• przygotowaniem dokumentów transportowych i celnych,
• magazynowaniem i przeładunkiem,
• konsolidacją i dekonsolidacją przesyłek,
• odprawą celną i ubezpieczeniem ładunku.

Wielu spedytorów wystawia własne dokumenty przewozowe, na przykład konosamenty spedytorskie, i współpracuje z agentami w kraju docelowym, którzy zajmują się odbiorem, dekonsolidacją i doręczeniem.

Spedytor w polskim prawie

Spedytor może występować w imieniu własnym albo w imieniu dającego zlecenie (art. 794 § 2 Kodeksu cywilnego). Odpowiada za przewoźników i dalszych spedytorów, którymi posługuje się przy wykonaniu zlecenia, chyba że nie ponosi winy w ich wyborze (art. 799). Może też sam dokonać przewozu i wtedy ma jednocześnie prawa i obowiązki przewoźnika (art. 800). Odszkodowanie za utratę, ubytek lub uszkodzenie przesyłki pod jego pieczą nie może co do zasady przewyższać zwykłej wartości przesyłki, chyba że szkoda wynikła z winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa (art. 801 § 1).

Strony często opierają szczegóły współpracy na wzorcach umownych. W Polsce są to Ogólne Polskie Warunki Spedycyjne opracowane przez Polską Izbę Spedycji i Logistyki (stosuje się je, gdy co najmniej jedna ze stron jest członkiem izby), a w Niemczech ADSp. Każdy taki wzorzec wiąże strony dopiero po włączeniu go do umowy.

Czym różni się spedytor od przewoźnika

Spedytor organizuje transport, a przewoźnik go wykonuje. W praktyce granica się zaciera: spedytor, który przyjmuje zlecenie przewozu na stałą stawkę i przekazuje je dalej, często występuje wobec przewoźnika jako jego zleceniodawca we własnym imieniu. Dla przewoźnika ma to konkretne znaczenie. Stroną jego umowy, od której oczekuje zapłaty frachtu, jest spedytor, a nie właściciel towaru, więc w zleceniu transportowym trzeba sprawdzić dane zleceniodawcy, stawkę, termin płatności i warunki, na które zlecenie się powołuje.

W transporcie drogowym spedytor zwykle sam nie planuje kursów ciężarówek, tylko kupuje przewozy u przewoźników. W codziennej pracy przyjmuje zapytania od załadowców i je wycenia, szuka wolnej ciężarówki u stałych partnerów lub na giełdzie transportowej, przekazuje zlecenie, pilnuje statusów i dokumentów, takich jak list przewozowy CMR i potwierdzenie dostawy, a na koniec rozlicza fracht z obiema stronami. Zarabia na różnicy między stawką od klienta a stawką przewoźnika albo na prowizji. Firmy, które łączą oba modele i mają własne pojazdy, mogą korzystać z narzędzi do planowania i optymalizacji tras ciężarówek.