ADSp: znaczenie i niemieckie warunki spedytorów

ADSp to skrót od Allgemeine Deutsche Spediteurbedingungen, a jego znaczenie po polsku to Ogólne Niemieckie Warunki Spedytorów. To standardowy zbiór warunków umownych, które spedytor i jego klient mogą przyjąć, aby zrównoważyć interesy obu stron. Niemieckie warunki spedytorów nie są ustawą: obowiązują tylko wtedy, gdy strony włączą je do umowy, na przykład przez odesłanie w zleceniu lub ofercie.

Czego dotyczą ADSp i kiedy obowiązują

Aktualna wersja, ADSp 2017, obejmuje wszystkie umowy, w których spedytor jest wykonawcą usługi związanej z transportem: spedycję, przewóz, magazynowanie i inne usługi typowe dla spedycji. Nie dotyczy zleceń obejmujących wyłącznie określone usługi, na przykład przeprowadzki albo przewozy ponadgabarytowe wymagające zezwolenia. Nie stosuje się jej też do umów z konsumentami w rozumieniu § 13 niemieckiego kodeksu cywilnego (BGB), więc ADSp to warunki dla umów między przedsiębiorcami.

ADSp nie ograniczają się do przewozów wewnątrz Niemiec. Na ich podstawie można realizować także zlecenia międzynarodowe, a stosunki między spedytorem a zleceniodawcą podlegają wtedy prawu niemieckiemu. Pierwszeństwo mają jednak przepisy bezwzględnie obowiązujące. W międzynarodowym przewozie drogowym umowę przewozu reguluje konwencja CMR, a postanowienia umowne sprzeczne z konwencją są nieważne.

Odpowiedzialność spedytora według ADSp

ADSp ograniczają odpowiedzialność spedytora za szkody w towarze pod jego pieczą. Gdy spedytor występuje jako przewoźnik albo w podobnej roli, na przykład przy przewozie za stałą cenę lub w ładunku zbiorczym, limit wynosi 8,33 specjalnego prawa ciągnienia (SDR) za kilogram. Jeśli z tego wyliczenia wynika więcej niż 1,25 mln euro, odpowiedzialność za jeden przypadek szkody jest dodatkowo ograniczona do 1,25 mln euro albo 2 SDR za kilogram, zależnie od tego, która kwota jest wyższa. Przy przewozach międzynarodowych obowiązuje limit przewidziany w przepisach dla danego przewozu.

Historia i polski odpowiednik

ADSp istnieją od 1927 roku i tradycyjnie są wspólną rekomendacją związków reprezentujących załadowców i spedytorów. Po nieudanych negocjacjach z organizacjami załadowców w 2015 roku niemiecki związek spedycji i logistyki DSLV od 1 stycznia 2016 roku sam rekomendował zmienioną wersję, ADSp 2016. Obecna wersja, ADSp 2017, znów jest wspólnym dziełem: osiem związków z przemysłu, handlu, spedycji i transportu drogowego, w tym BDI, DIHK, DSLV i BGL, rekomenduje ją do stosowania od 1 stycznia 2017 roku. Rekomendacja nie jest wiążąca i strony mogą uzgodnić inne warunki.

W Polsce odpowiednikiem są Ogólne Polskie Warunki Spedycyjne (OPWS) opracowane przez Polską Izbę Spedycji i Logistyki, w najnowszej wersji z 2022 roku. Zgodnie z ich § 2 stosuje się je tylko wtedy, gdy co najmniej jedna ze stron jest członkiem tej izby. Polski przewoźnik, który jeździ dla niemieckiego spedytora, często znajduje ADSp w zleceniu transportowym, dlatego przed przyjęciem ładunku warto sprawdzić, jakie limity odpowiedzialności i obowiązki z nich wynikają. Jeśli zlecenie nie mówi tego jasno, lepiej wprost ustalić na piśmie, które warunki obowiązują: ADSp, OPWS czy własne warunki przewoźnika.