FIATA: Międzynarodowa Federacja Spedytorów

Skrót FIATA oznacza Międzynarodową Federację Zrzeszeń Spedytorów (fr. Fédération Internationale des Associations de Transitaires et Assimilés, ang. International Federation of Freight Forwarders Associations). W Polsce używa się też krótszej nazwy Międzynarodowa Federacja Spedytorów. Organizacja reprezentuje branżę spedycyjną i logistyczną na całym świecie.

Czym zajmuje się FIATA

FIATA została założona w 1926 roku w Wiedniu, a siedzibę ma w Genewie. Jest organizacją pozarządową opartą na członkostwie: zrzesza krajowe stowarzyszenia spedytorów z całego świata. Polskim członkiem FIATA jest Polska Izba Spedycji i Logistyki (PISiL). Federacja reprezentuje branżę wobec organizacji międzynarodowych, między innymi Światowej Organizacji Handlu i agend ONZ, i wydaje jednolite dokumenty spedycyjne. Wspólne wzory pozwalają bankowi, klientowi i spedytorowi w innym kraju od razu rozpoznać, jaki dokument mają przed sobą i do czego zobowiązuje jego wystawcę.

Krajowe stowarzyszenia członkowskie zajmują się też kształceniem spedytorów. PISiL prowadzi szkolenia zakończone dyplomem FIATA, który potwierdza przygotowanie zawodowe według wspólnych założeń federacji.

Dokumenty FIATA

• FBL (FIATA Multimodal Transport Bill of Lading): zbywalny konosament multimodalny, który spedytor wystawia jako operator transportu multimodalnego; istnieje także w wersji cyfrowej,
• FWB: niezbywalny multimodalny list przewozowy,
• FCR (Forwarders Certificate of Receipt): zaświadczenie spedytora o przejęciu towaru, którego wymagają niektóre akredytywy,
• FCT (Forwarders Certificate of Transport) oraz FWR (FIATA Warehouse Receipt): zaświadczenie spedytora o transporcie i kwit składowy.

Dokumenty rozprowadzają stowarzyszenia członkowskie, które FIATA upoważniła do tego na ich terytorium. Formularz z logo FIATA nie jest więc zwykłym wzorem do pobrania: wystawia go spedytor, który otrzymał go od upoważnionego stowarzyszenia.

Dokumenty FIATA a list CMR na odcinku drogowym

Gdy spedytor sprzedaje klientowi cały przewóz, a odcinek drogowy zleca przewoźnikowi, w jednej wysyłce działają dwie umowy. Umowę między klientem a spedytorem może potwierdzać FBL. Między spedytorem a przewoźnikiem, w międzynarodowym przewozie drogowym, obowiązuje umowa przewozu podlegająca konwencji CMR, a dokumentem jest list przewozowy CMR wystawiany w trzech oryginałach: dla nadawcy, do przesyłki i dla przewoźnika.

Przewoźnik drogowy odpowiada więc według CMR, nie według FBL, nawet jeśli klient końcowy ma w ręku dokument FIATA. Roszczenia biegną wzdłuż umów: klient zgłasza szkodę spedytorowi, a spedytor przewoźnikowi. Dlatego spedytor, który wystawia FBL, powinien znać limity odpowiedzialności z obu dokumentów, a przewoźnik powinien wiedzieć, komu i na jakich warunkach wydaje towar.

W praktyce dokumenty FIATA rzadko trafiają do kabiny. Kierowca jedzie z listem CMR i zleceniem od spedytora, a FBL lub FCR krążą między spedytorem, klientem i bankiem. Jeśli jednak zlecenie wymaga, by towar wydać tylko za okazaniem oryginału FBL, ta informacja musi dotrzeć do przewoźnika przed rozładunkiem.