Słownik transportu i logistyki IMPARGO

Słownik IMPARGO: znajdź definicje najważniejszych terminów z zakresu transportu i logistyki

FIOS (Free In, Out and Stowed) we frachcie morskim

Skrót FIOS oznacza Free In, Out and Stowed, warunek stosowany we frachcie morskim, przede wszystkim w czarterach statków. Przy warunku FIOS podana stawka frachtowa obejmuje wyłącznie sam przewóz morski; koszty załadunku, wyładunku i sztauowania ładunku na statku nie są w niej zawarte i ponosi je czarterujący lub załadowca.

Trzy elementy to:

  • Free In: kosztów załadunku na statek nie ponosi armator,
  • Free Out: kosztów wyładunku ze statku nie ponosi armator,
  • Stowed: wyłączone są także koszty sztauowania i zabezpieczenia ładunku w ładowni.

FIOS przenosi więc koszty załadunku, wyładunku i sztauowania z armatora, dlatego jest powszechny w żegludze masowej i czarterowej. Polski Kodeks morski jako zasadę przyjmuje, że koszty załadowania i zasztauowania ładunku na statku obciążają przewoźnika; klauzula FIOS uzgodniona w umowie odwraca ten podział.

FIOS a inne warunki frachtu

  • liner terms (warunki liniowe): koszty załadunku i wyładunku są wliczone we fracht, co jest typowe dla żeglugi liniowej i kontenerowej,
  • FIO (Free In and Out): armator nie płaci za załadunek i wyładunek, a sztauowanie trzeba uzgodnić osobno,
  • FIOST (Free In, Out, Stowed and Trimmed): jak FIOS, a do tego bez kosztów trymowania, czyli wyrównania ładunku masowego w ładowni,
  • FI lub FO: armator nie ponosi kosztów tylko po jednej stronie, przy załadunku albo przy wyładunku.

FIOS nie jest regułą Incoterms. Określa koszty między czarterującym a armatorem, a podział kosztów i ryzyka między sprzedającym a kupującym ustala osobno umowa sprzedaży, na przykład według reguł Incoterms 2020. Przy FIOS liczy się też czas: umowa czarterowa określa okres ładowania, a jeśli statek stoi w porcie dłużej, armatorowi należy się przestojowe przewidziane w umowie.

Postój pod załadunkiem w porcie, a podwykonawca liczy godziny? W profilu podwykonawcy w IMPARGO obok stawki za kilometr zapisuje się stawkę za godzinę oczekiwania, a Planner Module dolicza według niej czas postoju dodany do trasy. wylicz koszt odcinka ze stawką za postój

Co FIOS oznacza dla odcinka drogowego

Ładunek masowy, na przykład zboże, nawozy czy węgiel, często przyjeżdża do portu ciężarówkami, a FIOS sprawia, że czas i koszt załadunku statku przechodzą na stronę ładunku. Dla przewoźnika drogowego oznacza to zwykle ścisłe okna przyjazdu wyznaczone przez terminal lub firmę przeładunkową: ciężarówki muszą dowozić towar w tempie, w jakim statek jest ładowany. Spóźnione dostawy wydłużają postój statku, a czarterujący może próbować przenieść ten koszt dalej.

Umowa drogowa jest przy tym osobna. Przewoźnik drogowy rozlicza się z nadawcą według własnego zlecenia i, w przewozie międzynarodowym, według konwencji CMR, a nie według warunków czarteru. Dlatego czas oczekiwania pod terminalem i opłatę za postój ustala się w zleceniu, zanim pierwsza ciężarówka ruszy do portu. Więcej o tego rodzaju ładunkach mówi hasło przewóz masowy.

W przewozach kontenerowych FIOS spotyka się rzadko. Armator linii kontenerowej stosuje zwykle warunki liniowe, a za przeładunek kontenera w terminalu nalicza osobne opłaty terminalowe (THC). Dla przewoźnika drogowego, który podstawia kontener pod terminal, ważniejsze od klauzuli frachtowej są wtedy godziny przyjęć i dane rezerwacji.


Impargo-logo

Z dnia na dzień zdigitalizuj swój biznes transportowy.

© IMPARGO 2026, Wszelkie prawa zastrzeżone.