Przewóz masowy: ładunki luzem na statku i w ciężarówce

Przewóz masowy to przewóz dużych ilości towaru bez opakowania, ładowanego luzem bezpośrednio do ładowni statku albo do skrzyni, zbiornika lub silosu pojazdu. Typowe ładunki masowe to zboże, ruda żelaza, węgiel, piasek, cement i paliwa. Te same towary jeżdżą też ciężarówkami, w mniejszych partiach ładowanych wprost do zabudowy.

Ładunki masowe i ładunki jednostkowe

Towary dzieli się na ładunki masowe i ładunki jednostkowe, w żegludze nazywane też drobnicą. Ładunki jednostkowe przewozi się w opakowaniach albo jednostkach ładunkowych, takich jak palety, worki i kontenery, i liczy w sztukach. Ładunek masowy jedzie luzem, więc rolę opakowania pełni sam środek transportu, a ilość określa się masą albo objętością. Inaczej obsługuje się ładunki masowe suche, na przykład zboże, rudę, piasek, cement czy nawozy, a inaczej płynne, takie jak paliwa, chemikalia albo mleko.

Przewóz masowy ciężarówkami

W ciężarówce ładunek masowy jedzie w zabudowie dopasowanej do materiału: wywrotki wożą piasek, żwir, ziemię i złom, silosy materiały sypkie, takie jak cement, mąka czy granulat tworzyw, cysterny ciecze, a naczepy z ruchomą podłogą zrębki i odpady. Silos rozładowuje się sprężonym powietrzem przez wąż do zbiornika odbiorcy, a wywrotka podnosi skrzynię i zsypuje ładunek.

Zabudowa musi być czysta i odpowiednia do towaru. Żywność w postaci płynu, granulatu lub proszku przewozi się luzem tylko w zbiornikach przeznaczonych do przewozu żywności i wyraźnie tak oznaczonych, a po przewozie innego ładunku zbiornik trzeba skutecznie wyczyścić. Dlatego załadowcy pytają o poprzednie ładunki i dowód mycia, a czas mycia należy uwzględnić w cenie kursu.

Co jeszcze odróżnia przewóz masowy

• Ładunek się mierzy, a nie liczy. Ilość to masa z wagi albo objętość w zbiorniku, a wartość przy rozładunku może się nieco różnić od tej przy załadunku.
• Granicę wyznacza masa, a nie przestrzeń. Ciężkie materiały osiągają dopuszczalną masę całkowitą pojazdu, zanim skrzynia się zapełni, więc typowym ryzykiem jest przeładowanie.

Na morzu przewóz masowy odbywa się na masowcach i zbiornikowcach, zwykle na długich trasach. Przy czarterze takich statków często stosuje się warunki FIOS, przy których fracht nie obejmuje kosztów załadunku, wyładunku i sztauowania ładunku. Ze względu na wielkość partii i czas rejsu przewóz morski luzem słabo pasuje do dostaw typu just in time. Na lądzie część ładunków masowych dowożą do portów i odbierają z nich ciężarówki, zwykle jako ładunki całopojazdowe (FTL).

Dla przewoźnika przewóz masowy to najczęściej pełny ładunek z jednego miejsca załadunku do jednego miejsca rozładunku. Kurs powrotny często jest jednak pusty, bo w wywrotce, silosie czy cysternie trudno przewieźć inny towar.