Co oznacza system REX (Registered Exporter)?

REX (system zarejestrowanych eksporterów, ang. Registered Exporter system) to unijny system, w którym zarejestrowani eksporterzy sami poświadczają pochodzenie swoich towarów w handlu preferencyjnym. Wprowadzono go w ogólnym systemie preferencji taryfowych UE (GSP), w którym Unia przyznaje towarom z krajów rozwijających się obniżone lub zerowe stawki celne. Dziś stosuje się go także w umowach handlowych UE, między innymi z Kanadą (CETA), Japonią, Wietnamem, Singapurem i Wielką Brytanią. Eksporter deklaruje pochodzenie na dokumencie handlowym, zamiast uzyskiwać osobne świadectwo.

Jak działa REX

Eksporter składa wniosek o rejestrację do właściwych organów swojego kraju, w Unii do organów celnych, i otrzymuje numer zarejestrowanego eksportera, nazywany numerem REX. Potem może sporządzać „oświadczenie o pochodzeniu”: tekst według unijnego wzoru umieszczany na fakturze lub innym dokumencie handlowym, który opisuje towar, wskazuje jego pochodzenie i zawiera numer REX eksportera. W systemie GSP obowiązują przy tym proste zasady:

• Przesyłkę z produktami pochodzącymi o łącznej wartości do 6000 EUR może opatrzyć oświadczeniem każdy eksporter, także niezarejestrowany.
• Powyżej tej wartości eksporter musi być zarejestrowany, a zgłaszający podaje jego numer w zgłoszeniu celnym przy przywozie do UE.
• Ważność rejestracji sprawdza się w publicznie dostępnej bazie Komisji Europejskiej.

Rejestracja eksporterów w krajach korzystających z GSP ruszyła 1 stycznia 2017 roku, w części z nich rok lub dwa lata później, a najpóźniej od 30 czerwca 2020 roku system stosują wszystkie te kraje. REX zastąpił tam świadectwa pochodzenia na formularzu A.

Co REX oznacza w transporcie

Przy REX z towarem nie jedzie osobny dokument pochodzenia. Dowodem jest oświadczenie na fakturze, a urząd celny sprawdza je przy odprawie importowej, bez stempla i bez formularza. Przewoźnik nie sporządza ani nie weryfikuje oświadczenia, bo to obowiązek eksportera. Jeśli jednak faktura nie dotrze do agencji celnej przed ciężarówką albo oświadczenie jest niepełne, importer może nie skorzystać z preferencji i zapłaci zwykłe cło, a pierwsze pytanie brzmi zwykle, jakie dokumenty kierowca dostał przy załadunku. W przewozach drogowych dotyczy to głównie handlu z Wielką Brytanią oraz dowozów i odwozów do portów morskich.

REX a inne dowody pochodzenia

REX to jeden z kilku sposobów potwierdzania pochodzenia w handlu UE. W handlu preferencyjnym z niektórymi krajami partnerskimi eksporterzy używają zamiast niego świadectwa przewozowego EUR.1, potwierdzanego przez organ celny. Czym innym jest świadectwo A.TR w handlu z Turcją: potwierdza ono status celny towaru w unii celnej, a nie jego pochodzenie. O tym, jaka preferencja przysługuje towarowi, decydują ostatecznie jego klasyfikacja według kodu towaru i reguły pochodzenia danej umowy.