Waiver (ECTN) w spedycji morskiej do Afryki

W spedycji morskiej do Afryki Zachodniej i Środkowej waiver to potoczna nazwa elektronicznego zgłoszenia ładunku z wyprzedzeniem, w obrocie międzynarodowym nazywanego zwykle cargo tracking note albo ECTN. Dosłownie waiver oznacza zrzeczenie się lub zwolnienie, ale nikt tu z niczego nie zwalnia: to deklaracja ładunku, której władze kilku krajów afrykańskich wymagają dla przesyłek do swoich portów, a w niektórych przypadkach także przy eksporcie. Zwykle składa się ją dla każdej przesyłki osobno, sprawdza ją instytucja krajowa i nadaje jej numer, pod którym urząd celny i port identyfikują przesyłkę.

Jak przebiega procedura

Szczegóły ustala każdy kraj, ale kroki są podobne:

• Wniosek: załadowca albo działający na jego rzecz spedytor lub agent składa zgłoszenie online, głównie na podstawie danych z konosamentu i faktury handlowej.
• Weryfikacja: instytucja kraju przeznaczenia, często krajowa rada załadowców, sprawdza dane i zatwierdza dokument za opłatą.
• Numer: zatwierdzony dokument ma własny numer, a instytucja przekazuje dane urzędowi celnemu i portowi.
• Termin: każdy kraj decyduje, do kiedy dokument musi być zatwierdzony, na przykład w odniesieniu do przypłynięcia statku.

Ponieważ dane pochodzą z konosamentu, waiver zależy od szczegółów wysyłki. Jeśli zmieni się kontener, masa albo odbiorca, zgłoszenie też trzeba poprawić. Dla przewoźnika, który dowozi kontener do europejskiego portu załadunku, waiver nie jest osobnym zadaniem, ale numer kontenera, numer plomby i masa z dowozu trafiają do konosamentu, a z niego do zgłoszenia, więc muszą się zgadzać.

Koszty i kto je ponosi

Instytucja zatwierdzająca pobiera opłatę za każdy dokument, a do tego może dojść wynagrodzenie agenta albo kara za spóźnienie. Kto ponosi te koszty, ustalają sprzedający i kupujący. Uzgodniona reguła Incoterms rozstrzyga, kto zajmuje się formalnościami eksportowymi i importowymi, ale to, czy zgłoszenie ładunku się do nich zalicza, lepiej zapisać w umowie, niż zostawiać do interpretacji klauzuli.

Nazwy i przykłady z poszczególnych krajów

Ta sama zasada występuje pod wieloma nazwami: ECTN lub CTN po angielsku, BESC (Bordereau Electronique de Suivi des Cargaisons) albo BSC (Bordereau de Suivi des Cargaisons) w krajach francuskojęzycznych. Dwa przykłady potwierdzone przez odpowiedzialne instytucje:

• Kamerun: Krajowa Rada Załadowców Kamerunu (CNCC) zatwierdza BESC dla importu i eksportu, w transporcie morskim oraz w niektórych przewozach lotniczych i lądowych. BESC importowy złożony co najmniej dwa dni przed przypłynięciem statku jest zatwierdzany i od razu dostępny do wydruku, a spóźniony zostaje zatwierdzony dopiero po zapłacie kary.
• Demokratyczna Republika Konga: urząd OGEFREM (Office de Gestion du Fret Multimodal) wprowadził dokument FERI dla importu i FERE dla eksportu, które śledzą ładunek od portu załadunku do miejsca przeznaczenia.

Lista krajów i ich wymagań często się zmienia, dlatego wiarygodnym źródłem są aktualne informacje instytucji w kraju przeznaczenia.