Fracht: znaczenie i stawka frachtowa w transporcie

Fracht to towary lub ładunek, które przewoźnik przewozi za wynagrodzeniem ciężarówką, koleją, statkiem lub samolotem, od surowców po wyroby gotowe. Tym samym słowem określa się także cenę przewozu, czyli stawkę frachtową.

Fracht jako ładunek i jako koszt

Pierwsze znaczenie to przewożone towary: mówi się, że fracht czeka na rampie albo że ciężarówka jedzie z frachtem do Niemiec. W tym sensie słowo jest bliskie pojęciu ładunek (cargo). Drugie znaczenie to cena: fracht albo stawka frachtowa to kwota, którą zleceniodawca płaci przewoźnikowi za przewóz. W rozmowach handlowych pytanie o fracht prawie zawsze dotyczy ceny, a nie towaru.

W transporcie drogowym fracht przewozi się zwykle jako ładunek całopojazdowy (FTL) albo jako przesyłki drobnicowe (LTL). Przy FTL zleceniodawca płaci za cały pojazd, przy LTL za zajętą część przestrzeni ładunkowej, mierzoną zwykle w metrach ładunkowych, miejscach paletowych lub masie.

Od czego zależy stawka frachtowa

Dobra stawka pokrywa wszystkie koszty kursu i zostawia marżę. Na koszt składają się przede wszystkim:

• dystans i trasa, w tym dojazd do miejsca załadunku i ewentualny powrót bez ładunku,
• opłaty drogowe, które w Europie nalicza się osobno w każdym kraju na trasie,
• paliwo, którego zużycie zależy od pojazdu, masy ładunku i ukształtowania trasy,
• czas pracy kierowcy, łącznie z oczekiwaniem na załadunek i rozładunek,
• koszty stałe pojazdu i naczepy: amortyzacja lub leasing, ubezpieczenie, serwis.

Stawka za kilometr, dopłaty i rynek

W praktyce stawkę często podaje się w przeliczeniu na kilometr, ale taka miara bywa myląca. Krótki kurs z długim czekaniem na rampie albo trasa przez kraje z wysokimi opłatami drogowymi może przy tej samej stawce kilometrowej przynieść stratę. Dlatego przed przyjęciem zlecenia warto policzyć cały kurs: z dojazdem, opłatami, czasem postoju i powrotem. Szybkie oszacowanie daje kalkulator kosztów transportu IMPARGO.

Na wysokość frachtu wpływa też rynek: sezon, kierunek i dostępność ładunków powrotnych. Jeśli z miejsca rozładunku trudno o ładunek powrotny, przewoźnik musi wliczyć pusty powrót w stawkę za kurs w tamtą stronę, dlatego ta sama trasa bywa w jednym kierunku wyraźnie droższa niż w przeciwnym.

Do stawki bazowej często dochodzą dopłaty: paliwowa, gdy umowa przewiduje zmianę ceny razem z ceną oleju napędowego, za postój ponad uzgodniony czas, za dodatkowy punkt załadunku lub rozładunku czy za przewóz towarów niebezpiecznych. Każdą z nich warto wpisać do zlecenia razem ze stawką, bo dopłatę, o której zlecenie milczy, trudno potem wyegzekwować. Liczą się też waluta i termin płatności: stawka w euro przy kosztach ponoszonych w złotych niesie ryzyko kursowe, a długi termin płatności oznacza, że przewoźnik przez ten czas kredytuje klienta.