Pompa do betonu (autopompa): budowa i planowanie

Pompa do betonu na podwoziu samochodu ciężarowego, nazywana autopompą, to pojazd z pompą tłokową i składanym wysięgnikiem, który tłoczy świeży beton rurociągiem dokładnie w miejsce betonowania. Zwykle sama nie przywozi betonu: dostarczają go betonomieszarki, które zlewają mieszankę do kosza zasypowego pompy. Pozwala układać beton szybciej i precyzyjniej niż ręcznie, także na wysokości, ponad przeszkodami i w głębokich wykopach. Od autopompy trzeba odróżnić pompogruszkę, czyli betonomieszarkę z własną pompą, która przywozi i podaje beton jednym pojazdem.

Budowa i działanie autopompy

Beton z betonomieszarki trafia do kosza zasypowego, w którym mieszadło utrzymuje go w ruchu. Pompa ma dwa cylindry tłoczące pracujące na zmianę, a zawór przełączający kieruje mieszankę raz z jednego, raz z drugiego cylindra, dzięki czemu beton płynie rurociągiem niemal bez przerw. Rurociąg biegnie wzdłuż wysięgnika złożonego z kilku sekcji i kończy się giętkim wężem, którym pracownik prowadzi beton nad szalunkiem. Autopompy oznacza się zwykle zasięgiem pionowym wysięgnika w metrach.

Zanim wysięgnik się rozłoży, operator rozstawia podpory, które przejmują obciążenie maszyny. Autopompa potrzebuje więc na budowie miejsca nie tylko na sam pojazd, ale też na rozstawione podpory: wjazd, przez który przejedzie betonomieszarka, może okazać się za ciasny dla pompy.

Planowanie przejazdu pompy do betonu

Pompę zamawia się na betonowanie, a nie na dostawę. Musi stać rozstawiona, zanim przyjedzie pierwsza betonomieszarka, i zostaje do ostatniego kursu, więc spóźnienie pompy zatrzymuje wszystkie betonomieszarki czekające w kolejce. Pod względem przepisów to pojazd ciężki: dopuszczalna masa całkowita autopompy przekracza 3,5 t, więc kierowca potrzebuje prawa jazdy kategorii C, a sama autopompa podlega na trasie tym samym ograniczeniom masy, nacisku osi i wysokości co samochód ciężarowy, choć nie wiezie ładunku. Planowanie obejmuje więc trzy pytania: którą drogą przejedzie pojazd o tej masie i wysokości, ile potrwa dojazd o planowanej godzinie i jak długo pompa postoi na budowie. Drugie betonowanie tego samego dnia ma sens tylko wtedy, gdy przejazd z jednej budowy na drugą, drogami dozwolonymi dla tego pojazdu, zmieści się w przerwie między nimi.

Pompa do betonu a wózek paletowy (pump truck)

W angielskich dokumentach nazwa pump truck ma dwa znaczenia. Na budowie oznacza autopompę, a w magazynie ręczny wózek paletowy, potocznie paleciak. Nazwa pochodzi od dyszla: operator porusza nim w górę i w dół, a mała pompa hydrauliczna unosi widły, aż paleta oderwie się od podłoża. Wózek tylko przemieszcza paletę, nie służy do składowania jej w regałach. Kierowcy używają go tam, gdzie brakuje rampy i wózka widłowego: paletę podwozi się do tyłu skrzyni, opuszcza podnośnikiem ogonowym na ziemię i wiezie do drzwi odbiorcy. Przy tłumaczeniu zamówień i list wyposażenia warto więc sprawdzić, o które urządzenie chodzi.