Paleta: znaczenie, rodzaje i zastosowanie w logistyce

Paleta to znormalizowana, płaska platforma, której zastosowanie w logistyce to grupowanie, składowanie i przewóz towarów. Podnosi się ją wózkiem widłowym lub paleciakiem i jest podstawową jednostką przeładunkową w transporcie drogowym. Dla dyspozytora paleta jest też jednostką miary. Od jej wymiarów zależy zajęta powierzchnia naczepy, jej masa wlicza się do dopuszczalnej masy pojazdu, a liczba palet na przystanku przekłada się na cenę frachtu.

Spis treści

1. Rodzaje palet
2. Wymiary i masa palet
3. Paleta a metry ładunkowe (LDM)
4. Paleta w planowaniu transportu

Rodzaje palet

Najczęstsze typy w europejskim transporcie drogowym to:

• Europaleta (EPAL 1): europejski standard wielokrotnego użytku, krążący w otwartym systemie wymiany palet; to ją zakłada się domyślnie w większości wycen frachtu.
• Paleta przemysłowa (EPAL 2): większa powierzchnia dla najcięższych ładunków przemysłowych; rama spodnia pozwala przewozić ją na przenośnikach łańcuchowych i rolkowych.
• Półpaleta (EPAL 6): połowa formatu europalety, używana jako paleta ekspozycyjna, którą stawia się bezpośrednio na sali sprzedaży.
• Paleta jednorazowa: tania paleta na jedną wysyłkę, bez wymiany; nie obejmuje jej wspólna norma, więc wykonanie i nośność zależą od producenta.
• Paleta z systemu wynajmu: pozostaje własnością operatora systemu i używa się jej za opłatą, zamiast wymieniać ją z kierowcą przy rampie.

Wymiary i masa palet

Wymiary decydują, ile palet zmieści się w naczepie, a dopuszczalne obciążenie, ile można postawić na jednej palecie. Najważniejsze formaty według danych EPAL:

Dopuszczalne obciążenie w tabeli dotyczy jednej załadowanej palety. Piętrowanie ocenia się osobno: przy składowaniu załadowanych palet na równym, twardym podłożu najniższa europaleta może przenosić do 5 500 kg, paleta przemysłowa do 4 250 kg, a półpaleta do 1 500 kg. Masa samych palet też się liczy: 33 europalety, które mieszczą się w standardowej naczepie, to około 825 kg samego drewna, zanim na naczepę trafi pierwszy karton.

Paleta a metry ładunkowe (LDM)

W transporcie liczy się nie sama liczba palet, lecz zajmowane metry ładunkowe (LDM): jeden metr długości naczepy na całej jej szerokości. Dyrektywa 96/53/WE dopuszcza szerokość pojazdu do 2,55 m, a do obliczania metrów ładunkowych przyjmuje się szerokość wewnętrzną naczepy 2,4 m. Na tej szerokości europaleta zajmuje 0,4 metra ładunkowego w obu ustawieniach: dwie palety obok siebie, ustawione dłuższym bokiem w poprzek naczepy, albo trzy obok siebie, ustawione dłuższym bokiem wzdłuż naczepy. Paleta jest podstawową jednostką ładunkową, a z liczby palet i ich ustawienia wynika zapotrzebowanie na miejsce, czyli istotna część stawki frachtowej.

Pełny wzór i interaktywny kalkulator zawiera poradnik Metry ładunkowe LDM: znaczenie i obliczanie.

Paleta w planowaniu transportu

Dwie dodatkowe palety na trzecim przystanku zmieniają liczbę zajętych metrów ładunkowych, masę względem nacisków osi i koszt każdego kolejnego odcinka. Przy liczeniu ręcznym łatwo o błąd, dlatego planowanie trasy z wieloma przystankami zaczyna się od kompletnych danych o paletach.

Zlecenie powinno więc podawać nie tylko liczbę palet, ale też ich rodzaj, wysokość razem z towarem, masę brutto i informację, czy można je piętrować. Przy europaletach strony ustalają też, czy obowiązuje wymiana palet. Kierowca, który nie wie, że ma odebrać puste palety, wraca bez nich, a spór o brakujące palety zaczyna się dopiero po kursie.