Co oznacza EPAL (European Pallet Association)?

EPAL to skrót od European Pallet Association, założonego w 1991 roku międzynarodowego stowarzyszenia non-profit, które organizuje otwarty pool wymiany palet EPAL i pilnuje jakości ich produkcji i napraw. W praktyce słowo „EPAL” oznacza też sam znak: owalny znak EPAL na klockach palety potwierdza, że wyprodukował ją licencjonowany zakład objęty niezależną kontrolą jakości. EPAL nie jest urzędem ani normą państwową, lecz systemem licencji, kontroli i zasad wymiany, z którego korzysta cała branża.

Jak działa system EPAL

EPAL powstało, bo krajowe systemy kontroli europalet przestały wystarczać w coraz bardziej międzynarodowych łańcuchach dostaw. Dziś stowarzyszenie działa w ponad 40 krajach, a system opiera się na trzech filarach:

• Licencje: palety EPAL mogą produkować i naprawiać wyłącznie firmy z licencją EPAL; na świecie jest ich ponad 1700.
• Niezależna kontrola: licencjobiorców stale sprawdzają zewnętrzne firmy inspekcyjne, takie jak Bureau Veritas.
• Otwarty pool wymiany: palety krążą między producentami, przewoźnikami, magazynami i handlem na zasadzie wymiany sztuka za sztukę. Według EPAL w obiegu jest ponad 670 mln europalet EPAL i ok. 20 mln skrzyniopalet, co czyni ten pool największym otwartym systemem wymiany palet na świecie.

Najbardziej znanym nośnikiem EPAL jest europaleta, opisana w osobnym haśle razem z wymiarami, masą i liczbą miejsc w naczepie. Stowarzyszenie obejmuje swoim systemem także inne nośniki, na przykład skrzyniopalety; przegląd formatów zawiera hasło paleta: rodzaje i zastosowanie w logistyce.

Wymiana palet i klasy jakości

Podstawą wymiany są Warunki wymiany EPAL (EPAL Terms of Exchange), które mają charakter wiążący: paleta EPAL nadaje się do wymiany, jeśli nie ma istotnych uszkodzeń ani wad, które odbierają jej przydatność do użytku. Paleta traci wymienialność między innymi wtedy, gdy:

• brakuje deski lub jej części albo deska jest złamana w poprzek lub ukośnie,
• brakuje klocka lub klocek jest pęknięty tak, że widać więcej niż jeden trzpień gwoździa,
• klocek jest skręcony i wystaje ponad 1 cm poza krawędź palety,
• na obu klockach narożnych jednego dłuższego boku brakuje znaku EPAL,
• silne zabrudzenie może przenieść się na ładunek albo nośność palety nie jest już zagwarantowana.

Uszkodzoną paletę może naprawić tylko zakład z licencją EPAL, a naprawiona paleta dostaje gwóźdź naprawczy ze znakiem EPAL. Dodatkowo EPAL opracowało niewiążącą klasyfikację jakości palet używanych: klasy A, B i C, od palet z jasnego, mało zużytego drewna po palety mocno eksploatowane. Stosuje się ją tylko wtedy, gdy obie strony wymiany tak uzgodnią; bez takiej umowy nowe i używane palety EPAL klas A, B i C są wymienne bez ograniczeń.

Oznakowanie palety EPAL

Oryginalną europaletę EPAL rozpoznaje się po stałych oznaczeniach na klockach:

• Klocki narożne: owalny znak EPAL, od 1 sierpnia 2013 r. na wszystkich czterech klockach narożnych.
• Klocki środkowe: znak IPPC potwierdzający obróbkę termiczną drewna według standardu ISPM 15 (obowiązkowy dla palet EPAL od 2010 r.), numer licencji producenta z rokiem i miesiącem produkcji oraz zabezpieczona przed podrobieniem klamra kontrolna.
• Gwóźdź naprawczy: tylko na paletach naprawionych przez licencjonowany zakład.
• Kod QR: wersja EPAL z kodem QR ma dodatkowo dziewięciocyfrowy numer seryjny zapisany też zwykłym tekstem.

Znak EPAL działa jak znak jakości przyznawany i stale kontrolowany przez niezależną instytucję: nie mówi nic o towarze na palecie, ale gwarantuje powtarzalne wymiary, nośność i jakość drewna. Dlatego firmy z automatycznymi magazynami wysokiego składowania i przenośnikami, które potrzebują palet o jednolitej jakości, zamawiają właśnie palety EPAL.

EPAL a EUR: dlaczego to nie to samo

Na starszych paletach obok znaku EPAL można spotkać owalny znak EUR, wywodzący się z poolu palet europejskich kolei zrzeszonych w UIC. Do sierpnia 2013 r. licencjonowani producenci EPAL umieszczali go na prawych klockach narożnych; po zakończeniu współpracy z grupą roboczą UIC zastąpił go tam znak EPAL.

Dla przewoźnika ważniejsza jest inna data: od 2017 r. EPAL nie uznaje palet UIC/EUR za wymienne w swoim poolu, wskazując na brak porównywalnej kontroli jakości i dużą liczbę podróbek. Paleta oznaczona wyłącznie znakiem EUR może więc mieć te same wymiary co europaleta EPAL, a mimo to zostać odrzucona przy wymianie. EPAL zaleca, by przy zamawianiu i wymianie palet wprost zapisać, że chodzi wyłącznie o palety EPAL.

Przy planowaniu ładunku znak nie zmienia geometrii: z liczby palet wynika zajęta powierzchnia naczepy, a metry ładunkowe dla ładunku paletowego oblicza się tak samo dla każdej palety 1200 × 800 mm. Jednostki ładunkowe na każdym przystanku uwzględnia też oprogramowanie do planowania i optymalizacji tras ciężarówek.