Kto to jest nadawca przesyłki? Definicja i obowiązki

Nadawca to osoba lub firma, od której pochodzi przesyłka: przekazuje towar przewoźnikowi i decyduje, co, skąd i do kogo ma zostać przewiezione. W międzynarodowym transporcie drogowym nadawca jest stroną umowy przewozu i figuruje w liście przewozowym CMR obok przewoźnika i odbiorcy. Definicja nie ogranicza się do producenta: nadawcą może być także magazyn, centrum dystrybucyjne albo operator logistyczny działający na zlecenie sprzedawcy.

Nadawca, odbiorca i przewoźnik

W każdym przewozie występują trzy role:

• Nadawca przekazuje towar do przewozu i podaje dane przesyłki.
• Przewoźnik przyjmuje towar i odpowiada za jego dowiezienie. Więcej o tej roli w haśle o tym, kim jest przewoźnik, czyli firma, która fizycznie wykonuje transport.
• Odbiorca przyjmuje towar w miejscu przeznaczenia i potwierdza dostawę w liście przewozowym.

Obok nich często pojawia się spedytor, który organizuje przewóz w imieniu klienta, ale sam go nie wykonuje. Nadawca nie musi też być sprzedawcą towaru: o tym, kto płaci za fracht i do którego miejsca, decydują warunki handlowe, na przykład reguła Incoterms w umowie sprzedaży. Pokrewnym pojęciem jest załadowca, czyli firma zlecająca wysyłkę i zwykle płacąca fracht; w wielu zleceniach nadawca i załadowca to ta sama firma.

Prawo rozporządzania towarem

Nadawca ma nie tylko obowiązki, ale też uprawnienie, o którym przewoźnicy często zapominają. List CMR ma trzy oryginalne egzemplarze, a drugi z nich jedzie razem z towarem. Dopóki ten drugi egzemplarz nie zostanie wydany odbiorcy, nadawca może rozporządzać towarem w drodze: zażądać wstrzymania przewozu, zmiany miejsca dostawy albo wydania towaru innemu odbiorcy (art. 12 Konwencji CMR). Od chwili wydania drugiego egzemplarza odbiorcy przewoźnik wykonuje już polecenia odbiorcy.

Aby skorzystać z tego prawa, nadawca przedstawia pierwszy egzemplarz listu przewozowego z wpisanymi nowymi instrukcjami i pokrywa koszty oraz szkody, jakie przewoźnik poniesie przy ich wykonaniu. W praktyce oznacza to, że polecenie „nie rozładowywać, jedziecie pod inny adres” przewoźnik powinien przyjąć od właściwej strony i udokumentować.

Obowiązki nadawcy według Konwencji CMR

Uprawnieniom nadawcy odpowiadają obowiązki, które w przewozach międzynarodowych wynikają z Konwencji CMR. Najważniejsze z nich:

• List przewozowy: list CMR sporządza się w trzech oryginalnych egzemplarzach podpisanych przez nadawcę i przewoźnika. Pierwszy otrzymuje nadawca, drugi jedzie z towarem, a trzeci zostaje u przewoźnika (art. 5).
• Odpowiedzialność za dane: nadawca odpowiada za koszty i szkody przewoźnika wynikające z nieścisłych lub niewystarczających danych, które podał (art. 7).
• Opakowanie: za szkody spowodowane wadliwym opakowaniem odpowiada nadawca, chyba że wada była widoczna lub znana przewoźnikowi przy przyjęciu towaru, a przewoźnik nie zgłosił co do niej zastrzeżeń (art. 10).
• Dokumenty celne: nadawca dołącza do listu przewozowego albo udostępnia przewoźnikowi dokumenty potrzebne do formalności celnych i innych (art. 11).

Które rubryki wypełnia nadawca i gdzie najczęściej pojawiają się błędy, pokazuje poradnik o tym, jak poprawnie wypełnić list przewozowy CMR. W przewozach krajowych obowiązki nadawcy reguluje ustawa Prawo przewozowe z 15 listopada 1984 r.

Nadawca w codziennej pracy przewoźnika

Dla dyspozytora dane nadawcy to punkt wyjścia każdego zlecenia transportowego z adresem załadunku i oknem czasowym: adres, osoba kontaktowa, godziny załadunku, numery referencyjne i wymagania co do pojazdu. Błąd w tych danych wychodzi na rampie: kierowca stoi pod złym adresem, towar nie jest gotowy albo w liście przewozowym brakuje informacji, za które odpowiada nadawca.

Przy każdym nowym zleceniu warto sprawdzić:

• czy adres załadunku to adres magazynu, a nie siedziby firmy nadawcy,
• czy waga, liczba palet i ewentualne towary niebezpieczne zgadzają się z tym, co faktycznie zostanie załadowane,
• kto płaci fracht i komu wystawić fakturę, jeśli nadawca, zleceniodawca i płatnik to różne firmy,
• czy nadawca przygotował dokumenty celne, gdy przewóz przekracza granicę UE.

Firmy, które zlecają przewozy, i przewoźnicy, którzy je wykonują, potrzebują innych narzędzi do tych samych zleceń. Przegląd zawiera strona rozwiązania TMS dla załadowców, spedytorów i przewoźników.