Co oznacza ETA (szacowany czas przyjazdu)?

Szacowany czas przyjazdu (ETA), od angielskiego Estimated Time of Arrival, oznacza przewidywany moment, w którym pojazd lub przesyłka dotrze do celu. W transporcie drogowym chodzi zwykle o przyjazd ciężarówki do najbliższego miejsca załadunku lub rozładunku. Odbiorca planuje według ETA pracę rampy i magazynierów, a dyspozytor kolejne zlecenia dla tego samego pojazdu.

ETA to prognoza, która zmienia się w trakcie jazdy. Dopiero po przyjeździe znany jest rzeczywisty czas przyjazdu, czyli ATA (Actual Time of Arrival). Jego odpowiednikiem po stronie wyjazdu jest ATD (Actual Time of Departure).

Jak oblicza się ETA w transporcie drogowym

Dla trasy ciężarówki ETA składa się z czterech elementów:

• Czas wyjazdu: planowany albo rzeczywisty, czyli ATD z poprzedniego przystanku.
• Czas jazdy: odległość podzielona przez realną średnią prędkość ciężarówki. W Polsce samochód ciężarowy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 t może jechać najwyżej 80 km/h po autostradzie, drodze ekspresowej i drodze dwujezdniowej z co najmniej dwoma pasami w każdym kierunku, a po pozostałych drogach poza obszarem zabudowanym 70 km/h. Czasy przejazdu z nawigacji dla samochodów osobowych są więc zwykle za krótkie.
• Przerwy i odpoczynki: po 4,5 godziny jazdy kierowcy przysługuje przerwa trwająca co najmniej 45 minut, którą można podzielić na dwie części: najpierw co najmniej 15, potem co najmniej 30 minut. Dzienny czas jazdy nie może przekroczyć 9 godzin, dwa razy w tygodniu 10 godzin, a potem następuje dzienny odpoczynek (rozporządzenie (WE) nr 561/2006).
• Postoje i ruch: czas oczekiwania na wcześniejszych przystankach, korki, remonty i zakazy ruchu, na przykład niedzielne.

W uproszczeniu: ETA = czas wyjazdu + czas jazdy + przerwy i odpoczynki + postoje na przystankach po drodze. Przykład z przyjętymi wartościami: wyjazd o 6:00, 540 km przy średniej prędkości 70 km/h to około 7 godzin 43 minut jazdy, a po 4,5 godziny dochodzi przerwa trwająca 45 minut. Bez korków ETA wypada więc około 14:30. Jak bardzo czasy przejazdu ciężarówek różnią się od czasów dla samochodów osobowych, pokazuje badanie 10 000 tras ciężarówek.

Dlaczego ETA się zmienia

ETA z planu jest tylko tak dobra jak założenia, na których się opiera. Odchylenia biorą się głównie z opóźnionego wyjazdu, dłuższych postojów na wcześniejszych przystankach, ruchu i przerw zrobionych inaczej niż w planie. Dlatego w trakcie jazdy ETA przelicza się na bieżąco z aktualnej pozycji pojazdu, przez telematykę albo aplikację kierowcy. Dla odbiorcy ważniejsza od dokładnej minuty jest wczesna informacja: kto zgłosi opóźnienie z wyprzedzeniem, daje magazynowi czas na zmianę planu i łatwiej uzgadnia nowe okno czasowe na rampie.

Wzór znany z transportu morskiego i lotniczego, czyli szacowany czas wyjazdu plus czas w drodze, w transporcie drogowym nie wystarcza, bo nie uwzględnia przepisów o czasie jazdy i odpoczynku kierowcy. Przy trasach wielodniowych godzina opóźnienia rano może sprawić, że dzienny limit czasu jazdy wyczerpie się tuż przed celem, a ciężarówka dotrze na miejsce dopiero po dziennym odpoczynku, następnego dnia.