Co to jest ciężarówka przegubowa?

Ciężarówka przegubowa to zestaw złożony z ciągnika siodłowego i naczepy, połączonych siodłem. Naczepa nie ma przedniej osi: z przodu opiera się na ciągniku sworzniem, który wchodzi w siodło, i przenosi na niego istotną część swojego ciężaru oraz ciężaru ładunku. W polskiej wersji przepisów unijnych taki zestaw to pojazd przegubowy, po angielsku articulated lorry lub semi-trailer truck, a w codziennej mowie po prostu ciągnik z naczepą. W europejskim transporcie dalekobieżnym jest to pojazd standardowy.

Budowa i wymiary ciężarówki przegubowej

Ciągnik siodłowy ma silnik, napęd i kabinę, ale sam nie przewozi ładunku. Naczepa niesie ładunek, a odstawiona na placu stoi na podporach. Oba elementy da się szybko rozłączyć: ciągnik może odjechać, gdy naczepa czeka na załadunek lub rozładunek, a w punkcie wymiany kierowcy mogą zamienić się naczepami. Naczepa jest w przepisach rodzajem przyczepy, dlatego do kierowania typowym zestawem potrzebne jest prawo jazdy kategorii C+E, a nie samo C.

Wymiary ogranicza dyrektywa 96/53/WE. Pojazd przegubowy może mieć najwyżej 16,50 m długości, 2,55 m szerokości (z zabudową chłodniczą 2,60 m) i 4,00 m wysokości. W ruchu międzynarodowym pojazd przegubowy z pięcioma lub sześcioma osiami może ważyć 40 t. Standardowa naczepa ma około 13,6 m długości ładunkowej i mieści 33 europalety ustawione w jedenastu rzędach po trzy.

Ciężarówka przegubowa, zestaw z przyczepą i solówka

Wszystkie trzy to odmiany samochodu ciężarowego, ale w pracy dyspozytora różnią się wyraźnie:

• solówka: samochód ciężarowy ze stałą zabudową, jako pojedynczy pojazd najwyżej 12,00 m długości; zwrotna, ale z mniejszą przestrzenią ładunkową,
• zestaw z przyczepą (w przepisach pociąg drogowy): dwie oddzielne przestrzenie ładunkowe, na samochodzie i na przyczepie, razem do 18,75 m; odmiana o powiększonej objętości to zestaw typu jumbo,
• ciężarówka przegubowa: jedna ciągła przestrzeń ładunkowa, a naczepę można szybko odczepić i wymienić.

O tym, co zestaw może przewieźć, decyduje naczepa: plandekowa, chłodnia, cysterna, wywrotka lub niskopodwoziowa do maszyn. W naczepie typu Edscha dach i plandeki boczne przesuwa się jak zasłony, co pozwala ładować dźwigiem od góry lub wózkiem z boku.

Dla planowania liczy się cały zestaw. Każda zmiana naczepy może zmienić liczbę osi, masę całkowitą i wysokość, a z nimi dozwoloną trasę i opłaty drogowe. Naczepa typu mega, nazywana też naczepą jumbo, ma większą wysokość wewnętrzną przy tej samej wysokości całkowitej, dlatego potrzebuje ciągnika z nisko położonym siodłem, a dyspozytor musi wiedzieć, który ciągnik do niej pasuje. Firma, która łączy ciągniki i naczepy z puli, powinna przy każdym kursie zapisywać, która kombinacja faktycznie jedzie, zamiast planować wszystko na jednym profilu 40 t.