Drogowy transport towarów: formy przewozu i koszty

Drogowy transport towarów (ang. road freight) to przewóz ładunków pojazdami po drogach: samochodem dostawczym, ciężarówką solo albo ciągnikiem z naczepą. Zwykle tylko ten rodzaj transportu zabiera towar spod rampy nadawcy i dowozi go pod drzwi odbiorcy bez przeładunku na inny środek transportu. Kolej, statek i samolot kończą trasę w terminalu, więc nawet przy przewozie morskim czy lotniczym pierwszy i ostatni odcinek jedzie zwykle ciężarówką. Tam, gdzie nie dochodzi tor ani port, na przykład do zakładu na wsi, przewóz drogowy bywa jedyną możliwością.

Ten wpis opisuje przewóz drogowy jako gałąź transportu. Zarobkowy transport drogowy jako działalność przewoźnika, z wymaganymi zezwoleniami, ma osobny wpis, podobnie jak przewóz samochodów na autotransporterach.

Formy przewozu drogowego

Przewóz drogowy sprzedaje się zwykle w jednej z trzech postaci:

• ładunek całopojazdowy (FTL): cały pojazd dla jednego zleceniodawcy, niezależnie od tego, czy towar wypełnia całą przestrzeń ładunkową,
• ładunek częściowy: kilku zleceniodawców dzieli jeden pojazd, a towar jedzie w nim od załadunku do rozładunku bez przeładunku,
• przesyłka drobnicowa (LTL): pojedyncze palety lub paczki przechodzą przez terminale, a każda jest wyceniana według zajmowanego miejsca albo masy, zależnie od tego, co według taryfy przewoźnika daje wyższą kwotę.

Ładunek całopojazdowy jedzie bezpośrednio i jest ładowany oraz rozładowywany tylko na obu końcach trasy. Przy przesyłce drobnicowej każdy klient płaci mniej, ale towar spędza czas w terminalach i jest kilka razy przeładowywany.

Drugi podział dotyczy sposobu ustalania ceny. Ładunek spot wycenia się na konkretny dzień i konkretną relację. Stawkę kontraktową uzgadnia się na dłuższy okres, dzięki czemu przewoźnik może zaplanować pod nią ciężarówki i kierowców.

Z czego składają się koszty kursu

Na koszty kursu składają się paliwo, opłaty drogowe, wynagrodzenie kierowcy i koszty stałe ciężarówki, które biegną także wtedy, gdy pojazd stoi. Opłaty drogowe nalicza się osobno w każdym kraju i według klasy pojazdu, więc ta sama odległość kosztuje różnie, zależnie od tego, którędy prowadzi trasa. Marżę obniżają też kilometry, za które nikt nie płaci: dojazd pod załadunek i powrót bez ładunku też spalają paliwo, zabierają czas pracy kierowcy i wymagają opłat drogowych.

Trasę wyznacza też sam pojazd. Wysokość, długość, masa całkowita i liczba osi decydują o tym, którymi mostami, tunelami i drogami lokalnymi może przejechać zestaw, a mapa dla samochodów osobowych tego nie uwzględnia. Do tego dochodzą ograniczenia wjazdu do miast, okresowe zakazy ruchu ciężarówek w niektórych krajach i przepisy o czasie jazdy i odpoczynku, które ograniczają zasięg jednej zmiany kierowcy.

Przed przyjęciem zlecenia warto więc sprawdzić ładunek (rodzaj towaru, opakowanie, masę i zajmowaną powierzchnię), oba końce trasy (dojazd dla planowanego pojazdu, godziny pracy, awizacje, kto rozładowuje i ile kosztuje czekanie) oraz faktyczną trasę zestawu razem z czasem jazdy, który kierowcy jeszcze został. Stawka ustalona bez tych informacji jest tylko szacunkiem.